Obywatele polscy posiadający podwójne obywatelstwo (tj. polskie i innego państwa) nie są automatycznie wykluczeni z obowiązku obrony ojczyzny, w tym z mobilizacji w razie wojny. Podlegają oni ogólnym zasadom powszechności obowiązku obrony, określonym w Ustawie o obronie Ojczyzny (znowelizowanej w styczniu 2025 r.), które obejmują wszystkich obywateli polskich w wieku 18–60 lat, niezależnie od miejsca zamieszkania czy rezydencji podatkowej.
Zgodnie z art. 4 ust. 3 Ustawy o obronie Ojczyzny, obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony tylko wtedy, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami RP (np. centrum jego interesów życiowych – praca, rodzina, miejsce pobytu – jest za granicą, co musi być udokumentowane).
Samo posiadanie drugiego paszportu nie wystarczy do zwolnienia – to warunek łączny z faktycznym, stałym pobytem poza Polską.
Oznacza to, że osoba która uzyska drugie obywatelstwo i będzie zamieszkiwać poza Polską (choć nie koniecznie w kraju którego dodatkowe obywatelstwo posiada), to nie obowiązuje jej obowiązek służby wojskowej, czyli nie dotyczy jej obowiązek wykonywania obowiązków wynikających z nadanych przydziałów mobilizacyjnych, pełnienia służby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz wykonywania świadczeń na rzecz obrony.
Prawna definicja „miejsca zamieszkania” jest bardzo ogólna i nieprecyzyjna. Art. 25 KC wskazuje bowiem, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Należy tu wziąć pod uwagę sferę faktycznego przebywania oraz zamiaru pozostania w danej miejscowości na stałe, co musi występować łącznie.
Samo zamieszkiwanie w danym miejscu, jednak bez woli stałego pozostania nie ustanawia w danej miejscowości, nie ustanawia w tym miejscu „miejsca zamieszkania” danej osoby.
Doktryna posługuje się również pojęciem „centrum interesów życiowych”, podobnie jak w przypadku ustalania rezydencji podatkowej.
Zamiar stałego pobytu należy określić przy użyciu obiektywnych kryteriów, które wskazują, że konkretna osoba skupiła swoje działania życiowe w określonym miejscu, czyniąc z niego centrum swoich interesów. Konieczne jest tu uwzględnienie opinii zwykłego obserwatora, który – bazując na okolicznościach związanych z danym przypadkiem – doszedłby do wniosku, że określona miejscowość jest głównym punktem aktywności życiowej tej osoby.
Nowelizacja z stycznia 2025 r. zaostrzyła przepisy, eliminując wcześniejsze luki i potwierdzając, że mobilizacja może objąć nawet osoby stale mieszkające za granicą (w tym z podwójnym obywatelstwem), jeśli nie udowodnią spełnienia warunków zwolnienia. Wyjazd za granicę nie zwalnia de facto z obowiązku – niestawienie się na wezwanie grozi karą (do 5 lat więzienia), ale nie znosi tego wyjątku
Niezależnie od obywatelstwa, z mobilizacji wykluczeni są np. osoby z przeciwwskazaniami zdrowotnymi, kobiety w ciąży, opiekunowie małych dzieci czy osoby na kluczowych stanowiskach państwowych. Podwójne obywatelstwo nie dodaje tu dodatkowych przywilejów.
The post Czy mobilizacja dotyczy obywateli polskich, którzy mają także inne obywatelstwa appeared first on Goniec.