Giby, 12 lipca 2026 r. Przy Wzgórzu Krzyży w Gibach, miejscu symbolizującym grób ofiar Obławy Augustowskiej, w niedzielę 12 lipca 2026 roku obchodzono 81. rocznicę tej największej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Uroczystości miały charakter centralny i stanowiły państwowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej, ustanowiony ustawą Sejmu w 2015 roku.
Obchody rozpoczęły się Mszą Świętą w intencji ofiar i ich rodzin w kościele pw. św. Anny w Gibach. Następnie uczestnicy przeszli na Wzgórze Krzyży, gdzie odbył się Apel Pamięci, salwa honorowa oraz składanie wieńców i kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym zamordowanych. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, harcerze, organizacje kombatanckie, rodziny ofiar oraz liczni mieszkańcy regionu.
Pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego obchody zorganizował Związek Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej.
Prezydent Karol Nawrocki w specjalnym liście odczytanym podczas uroczystości podkreślił, że na terenie Ziemi Augustowskiej koniec wojny nie przyniósł prawdziwego wyzwolenia ani upragnionego pokoju, lecz zamianę okupacji niemieckiej na okupację sowiecką. „Wraz z wkroczeniem Sowietów ruszyła kolejna fala rabunków, mordów, zastraszania ludności i bezwzględnego łamania wszelkiego oporu. Po latach niemieckiej eksterminacji, represji i grabieży nowi okupanci również potraktowali tę ziemię i jej mieszkańców jak łup wojenny” – napisał Prezydent. Podziękował jednocześnie wszystkim, którzy przez lata komunistycznych represji strzegli pamięci o Obławie i upominali się o prawdę.
Piotr Rydzewski, prezes Związku Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej, przypomniał, że nie była to przypadkowa akcja ani lokalny odwet. „Była zaplanowaną operacją w skali wojskowej wymierzoną w polskie podziemie niepodległościowe, w mieszkańców całego regionu i ich pragnienie życia w wolnej Polsce” – podkreślił.
Historyk Jarosław Schabieński z Augustowsko-Suwalskiego Towarzystwa Naukowego zaznaczył, że Sowietom zależało na „zduszeniu polskiego oporu i sprowadzeniu Polaków do roli poddanych”. „Ponieważ opór na tym terenie był przeciwko sowietyzacji i władzy komunistycznej, dlatego trzeba było ten opór zniszczyć poprzez zniszczenie ludzi” – dodał.
Wzgórze Krzyży w Gibach od ponad trzydziestu lat jest głównym miejscem pamięci o ofiarach Obławy Augustowskiej. Na wzgórzu stoi 10-metrowy krzyż oraz obelisk z napisem „Zginęli, bo byli Polakami”. Znajdują się tam także tablice z nazwiskami 592 zidentyfikowanych ofiar oraz setki dębowych krzyży symbolizujących tych, których grobów do dziś nie odnaleziono.
Obława Augustowska trwała od 10 do 25 lipca 1945 roku (najintensywniejsze działania od 12 lipca) na terenie powiatów augustowskiego, suwalskiego, sokólskiego i sejneńskiego. W operacji brały udział oddziały NKWD, kontrwywiadu wojskowego Smiersz oraz 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej, wspierane przez polskie komunistyczne struktury bezpieczeństwa. Zatrzymano ponad 7 tysięcy osób – głównie żołnierzy i działaczy Armii Krajowej oraz innych organizacji niepodległościowych. Po tzw. filtracji co najmniej 592 Polaków zaginęło bez wieści. Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej zostali najprawdopodobniej wywiezieni i zamordowani na terenie dzisiejszej Białorusi. Do dziś nie wszystkie ofiary zostały zidentyfikowane, a śledztwo IPN napotyka trudności związane z brakiem dostępu do rosyjskich archiwów.
Obława Augustowska uznawana jest za największą niewyjaśnioną zbrodnię popełnioną na Polakach po II wojnie światowej – często nazywaną „Małym Katyniem” północno-wschodniej Polski.
Uczestnicy uroczystości podkreślali, że mimo upływu 81 lat pamięć o ofiarach pozostaje żywa, a walka o pełne wyjaśnienie zbrodni i oddanie im godnego pochówku trwa. Wzgórze Krzyży w Gibach jest miejscem, gdzie historia spotyka się z żywą pamięcią kolejnych pokoleń.
The post W Gibach przy Wzgórzu Krzyży uczczono 81. rocznicę Obławy Augustowskiej – największej powojennej zbrodni na Polakach appeared first on Goniec.